Trên toàn cầu có hơn 20 loại mai khác nhau. Riêng tại Việt Nam, có khoảng 8 loại, gồm: Bạch Mai, Hồng Mai, Hoàng Mai, Nhất Chi Mai, Mai Tứ Quý, Mai Chiếu Thủy, Song Mai.

Theo phong thủy từng vùng, những cơn mưa phùn trên đất Bắc và xứ Huế, luôn hẳn nhiên những cơn gió bấc, nên các địa phương phía Bắc có các loại mai như sau rốt yêu mai vàng Đánh giá nhé :

- Song mai: hoa màu trắng muốt, ra hoa và kết trái từng đôi nên được gọi là song mai.

- Mai mơ: còn gọi là Hạnh mai, tục tĩu gọi là cây mơ. Tên khoa học là Prunes Mume (Armeniaca Mume), xếp vào họ Rosaceae, có khoảng 300 loại. Cây mai mơ cao từ 6 – 9m, lá rộng tròn và dài, đầu nhọn, có răng cưa. Hoa nở vào đầu xuân, sau đó mới nẩy lá, đài hoa đỏ tía hoặc xanh thẫm, hoa thường có 5 cánh với 2 sắc: trắng và hồng. Hoa mai mơ sắc trắng còn được gọi là Lục Ngạc Mai. Hoa kết thành tựu, quả lúc chưa chín có màu xanh, khi quả chín có màu vàng. Trái có vị chua ngọt, mùi thơm phảng phất rất lâu.

Tại miền Nam, vì thuộc khí hậu nhiệt đới và sắp đường xích đạo hơn so với miền Bắc, ngày Tết luôn rơi vào lúc thời tiết nóng, nên ta có thể mua thấy các loại mai như mai Chiếu Thủy, Nhất chi mai, mai Tứ Quý, Bạch mai, Hoàng mai, Nam mai và một loại mới, ấy là mai trắng Miến Điện.

- Mai chiếu thủy: là cây đa niên, gốc to, cành nhánh phổ biến. Cao khoảng 1,5m. Lá dài, nhỏ, mọc thành đôi. Hoa nhỏ 5 cánh, mọc thành chùm nhỏ lí tí, màu trắng tuyền, có mùi thơm dịu dàng, dễ chịu. Cuống hoa dưới luôn luôn hướng xuống đất nên được gọi là mai Chiếu Thủy.

- Nhất chi mai: hoa màu trắng pha hồng, thường gặp ở miền Nam.

- Mai tứ quý: là loại mai có 5 cánh màu vàng tươi, tên kỹ thuật là Ochna Astropurpur. Hoa không rộng rãi, nhưng tự trổ, không cần trảy lá trước. Loài hoa này được coi là một loại mai kiểng. Vì loài hoa này nở quanh quéo năm, mùa nào cộng có thể trổ hoa nên còn được gọi là mai Tứ Quý. Không những thế còn có tên gọi khác là "Mai đỏ", nguyên do chính là lúc hoa tàn 5 cánh hoa vàng rụng hết và 5 đài hoa bên dưới liền biến thành đỏ sẫm. Các đài hoa thay vì xòe ra như trước lúc tàn, lại úp vào ấp ôm lấy nhụy, trông như đóa hoa búp vậy. Nhụy hoa bên trong kết hạt, từ màu xanh lúc còn non đổi sang màu đen khi già, to dần, đẩy 5 đài hoa lại nở bung ra lần thứ 2 như một đóa hoa mai màu đỏ, chính vì lẽ đó mà mai Tứ Quý còn được gọi là Nhị Độ mai (hoa nở 2 lần, trước vàng, sau đỏ).

- Bạch mai: cây cao 15m, hoa có mùi thơm dễ chiu như mai Chiếu Thủy. Hoa bạch mai có dáng như hoa sứ, màu trong trắng tượng trưng cho sự thuần khiết, có trong khoảng 6 tới 8 cánh tròn to, dày, nhụy vàng, có mùi thơm thoang thoảng hòa lẫn sương đêm, thuộc loại hoa hãn hữu. Mai trắng rất yếu, khó săn sóc và nuôi dưỡng. Có phổ thông ở vùng núi Bà Đen – Tây Ninh, hay ở Bến Tre, Hà Tiên.

- Nam mai: là một loại mai trắng có không ít ở vùng "Nam kỳ lục tỉnh", đấy chính là cây Mù U. Cây mù u có tên khoa học là Ochrocarpus samensis,thuộc họ Guttiferae (măng cụt). Cây mù u thân mộc, lá mù u to bản, dày, kích thước bằng bàn tay người lớn. Trái mù u tròn, lớn cỡ ngón chân cái, ko ăn được. Hột mù u ép làm dầu thắp đèn (nhiều khói, ít sáng). Hoa mù u 5 cánh trắng và to như hoa Bạch mai.

- Hoàng mai: mai vàng, còn được gọi là Lạp mai. Lạp là sáp ong, được ví với màu vàng tươi nhuận của hoa mai. Còn hiểu cách khác thì Lạp nguyệt là tháng chạp, vậy Lạp mai là loài hoa mai chỉ nở một lần trong năm vào cuối tháng chạp (tháng 12 âm lịch). Tại Việt Nam, nơi có nhiều mai vàng nhất là trong những khu rừng thuộc dãy Trường Sơn, thuộc các thức giấc từ Quảng Nam, Đà Nẵng đến Khánh Hòa. Rừng ở các tỉnh cao nguyên cũng có, nhưng ít hơn.

Mai vàng mọc trên rừng còn gọi là "Mai núi". Mai núi do phải chen sắm đất sống với những cây khác ở địa thế khắc nghiệt trong cuộc sinh tồn nên dáng cây có vẻ đẹp đặc trưng. Hoa lại có rộng rãi cánh. Có hoa có từ 12 đến 18 cánh.

Một loại mai vàng khác mọc ở triền cát, rừng ven biển được gọi là "Mai Động". Dáng cây mai động suông, tròn, hoa ra chi chít, cánh nhỏ. Các thức giấc miền Trung trong khoảng Quảng Bình, Quảng Trị đổ vào, kéo dài tới tận đồng Nai, Tây Ninh, nơi nào cũng có mai vàng.

Hoa mai vàng mọc thành chùm, có cuống dài treo lơ lửng bên cành, ở nách vệt cuống lá và khá thưa. Hoàng mai mãn khai sau khoảng hai ngày thì rụng cánh. Hoàng mai có phổ biến loại khác nhau. Có loại cánh lớn, mọc dày, ngược lại, có loại thật mỏng manh với những cánh nhẹ hẫng. Có loại màu vàng đậm như Huỳnh Tỷ mai, có loại phơn phớt vàng như mai Giảo v.v...

Cây mai vàng trong rừng rụng lá mùa đông. Cành mai vàng mềm mại hơn cành đào. Hoàng mai chuộng ánh sáng cùng đất giết mổ và ẩm, trái lại hoa không chịu được khí lạnh. Người trồng Hoàng mai thường canh ngắt lá đúng ngày để dồn nhựa cho các nhánh ra hoa vào đúng dịp Tết Nguyên Đán. Ngắt lá là một nghệ thuật vì giả dụ lá ngắt đi ko đúng lúc sẽ tác động đến ngày hoa nở.

Theo kinh nghiệm thì cây mai vàng càng già, hoa lại càng đẹp. Như thế nên, người ta rất yêu thích lão mai.

Những cây mai đẹp, bộ rễ đẹp và có thể nảy cành ra hoa trong khoảng bộ rễ. Gốc đẹp mang phổ thông hình dạng khác nhau. Thân đẹp có dáng thẳng đứng – dáng trực, dáng nghiêng – dáng xuyên phong, dáng đổ – thác đổ. Dáng đứng uốn lượn – “vô nữ bất thành mai”.

tuy vậy mai thường được nuôi trồng làm kiểng có hoa. Và cố nhiên giá trị của cây mai được quyết định ở vòm hoa. Một vòm hoa mai đẹp là có phổ quát hoa trong khoảng dưới lên trên, trong khoảng phía phải được lấp đầy bằng những chùm hoa, hoa phải nở kín trong khoảng trong ra ngoài tạo thành một vòm hoa dày đặc.

=== >> các bạn có thể xem thêm: tiến trình kỹ thuật chăm sóc mai vàng vào tháng 2 âm lịch

khi chọn sắm một cành mai về chưng trong những ngày Tết, khách hàng thường quan tâm các điểm sau:

Những cành mai có dáng đẹp, với các hình trạng một “lão mai” gốc lớn, da sần sùi, mọc rong rêu càng tốt, nhánh khẳng kheo và có thể có những hình thể như: Chân quỳ, Hạc bay, Phụng Hoàng…

Ngoài những nét trên, người mua mai còn chú trọng tới sự phân chia các nhánh trên một gốc mai. Nhánh lớn, nhánh nhỏ, sự sắp xếp các nhánh. Có thể phân chia tên gọi tùy sự phong phú của các tay chơi mai chuyện nghiệp. Nhìn chung có các điểm cần lưu ý khi lực một nhành mai: Các cành phân chia thứ lớp, bông rải đều, nhánh to khỏe, nhánh uyển chuyển, nụ bụ bẩm, lá non vừa nhú. Không những thế các người chơi mai chuyên môn cònphân biệt thêm phổ thông thứ phụ khác nữa mà chỉ có họ biết mà thôi. Tỉ dụ như Nhụy Âm Dương, Cành Tứ Quý. Nhụy âm dương là chỉ đạo vợ chồng phu phụ, cành tứ quý chỉ bốn mùa Xuân Hạ Thu Đông… đặc trưng là các nhà nho học chơi mai rất công cu li. Một cành mai nở ko đúng vào dịp Tết, mai vừa nở đã rụng, hoặc các nhánh phân bố ko hợp cách là xui xẻo cả năm (Người chơi mai tin như vậy).